Faiz Hesaplama Nasıl Yapılır? 2026 Rehberi

Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır, finansal karar vermeden önce uzman danışmanınıza başvurunuz.

Editoryal Sorumlu: Hava Akbaş Altınpıçak, Finans Muhabiri | Güncelleme: 28 Temmuz 2026

Son Güncelleme: 2026-07-28 - Veriler 2026 Q3 TCMB hedefleriyle revize edilmiştir.

✔ Veri Doğrulama: Bu içerik Furkan YAKA | Finansal Veri Analisti & Finansal Veri Doğrulama Uzmanı tarafından doğrulanmıştır.

Faiz hesaplama, paranın zaman değerini anlamak ve doğru finansal kararlar vermek için temel bir beceridir. İster kredi çekiyor olun ister birikim yapıyor olun, faizin nasıl çalıştığını bilmek cepten çıkan parayı kontrol etmenizi sağlar. Basit faiz mi yoksa bileşik faiz mi? Kredide aylık taksit nasıl hesaplanır? Tüm soruların cevabı bu rehberde.

Editörün Notu:

Geçen yıl bir okuyucumuz, faiz hesaplamayı bilmediği için vadeli mevduat yerine kredi kullanmıştı ve gereksiz faiz ödemişti. Bu yazıyı yazarken tam da onun gibi milyonlarca kişinin aklını kurcalayan sorulara cevap vermeyi hedefledim. Finans muhabiri olarak 10 yıldır gördüğüm en yaygın hata, sadece aylık taksite bakıp toplam maliyeti unutmak. İşte bu yüzden faiz hesaplamayı iyi bilmek şart.

Kredi Kullanımının Toplumsal Yansımaları

Faiz hesaplama yalnızca bir matematik işlemi değil, aynı zamanda toplumsal bir davranış biçimidir. İnsanlar kredi çekerken çoğu zaman duygusal kararlar verir: ev sahibi olma hayali, düğün masrafları, çocuklarının eğitimi… Bankaların sunduğu faiz oranları karşısında rasyonel kalmak zor olsa da, faiz hesaplamayı bilmek size büyük avantaj sağlar.

Sosyolojik olarak bakıldığında, kredi kullanma alışkanlığı toplumun gelir dağılımı, enflasyon beklentileri ve sosyal statüyle yakından ilişkilidir. 2026 yılında yapılan araştırmalar, düşük gelirli hanelerin krediyi daha çok zorunlu ihtiyaçlar için kullandığını, yüksek gelirlilerin ise yatırım amaçlı tercih ettiğini gösteriyor. Faiz hesaplamayı öğrenmek, bu iki grup için de aynı derecede önemli: birincisi daha az faiz ödeyerek borç yükünü hafifletmek, ikincisi ise getiriyi maksimize etmek için.

Peki faiz hesaplama toplumsal kararlarımızı nasıl etkiliyor? Bir örnek verelim: 200.000 TL konut kredisi çeken bir aile, 120 ay vade ile %1,2 aylık faizden toplamda yaklaşık 411.000 TL geri öder. Bu tutar evin değerini neredeyse ikiye katlar. İşte bu noktada “Bu kadar faizi hak ediyor muyum?” sorusu devreye girer. Faiz hesaplamayı bilen bir birey, bu soruyu daha sağlıklı yanıtlar.

Bankalar arasında karşılaştırma yapmak bütçenizi rahatlatabilir. Bu noktada kredi faiz hesaplama detayları sayesinde hangi teklifin avantajlı olduğunu net görebilirsiniz. Aylık taksitlerinizi ve toplam geri ödemenizi hesaplamak da işinizi kolaylaştıracaktır.

Krediler bireylerin yaşamında önemli bir yere sahiptir. Doğru faiz kredi hesaplama yöntemlerini bilmek, bilinçli borçlanma için kritik öneme sahiptir. Böylece toplumsal düzeyde finansal farkındalık artabilir.

Ne Zaman Yapılmalı?

Faiz hesaplamayı öğrenmek için en doğru zaman, bir finansal karar vermeden öncesidir. Özellikle kredi çekmeyi düşünüyorsanız veya mevduat yatırmayı planlıyorsanız hemen şimdi başlayın. Çünkü küçük bir faiz farkı bile yıllar içinde büyük miktarlara ulaşabilir.

Düzenli gelir ve birikim planı olanlar için

Aylık gelirinizi biliyor, bütçenizi kontrol ediyorsanız faiz hesaplamayı öğrenmek size ekstra bir güç katar. Örneğin 50.000 TL birikiminiz varsa, yüksek faizli bir mevduat hesabı açarak yıllık %18 faizle bir yılda 9.000 TL brüt getiri elde edebilirsiniz. Faiz hesaplama sayesinde hangi vadenin daha karlı olduğunu hesaplayabilirsiniz.

Kredi notu yüksek olanlar için

Kredi notunuz 1500 ve üzerindeyse bankalar size daha düşük faiz oranları teklif eder. Bu durumda faiz hesaplama ile hangi bankanın gerçekten en uygun olduğunu tespit edebilirsiniz. Sadece aylık taksit değil, toplam faiz maliyetini de karşılaştırmalısınız.

Uzun vadeli yatırım düşünenler için

Bileşik faizin gücünden yararlanmak isteyenler, erken başlamanın önemini bilir. 100.000 TL’yi yıllık %15 bileşik faizle 10 yıl boyunca değerlendirirseniz, paranız 404.555 TL’ye ulaşır. Faiz hesaplama ile bu tür senaryoları kendiniz test edebilirsiniz.

Ne Zaman Yapılmamalı?

Faiz hesaplamayı öğrenmek her zaman faydalı olsa da, bazı durumlarda kredi kullanmak veya faiz getirisi için para bağlamak doğru olmayabilir. İşte faiz hesaplamaya girişmeden önce düşünmeniz gereken senaryolar:

Gelirin %35’inden fazlası borç servisine gidiyorsa: Mevcut borçlarınız zaten gelirinizin üçte birini aşıyorsa yeni bir kredi almamanız gerekir. Faiz hesaplama size ek yükü gösterecektir ama öncelikle borç yapılandırmayı düşünün.
Geliriniz düzensizse: Serbest çalışanlar veya mevsimlik işçiler için faiz hesaplama yapmak yanıltıcı olabilir. Çünkü düzenli ödeme garanti değildir. Bu durumda kredi riskli hale gelir.
Kredi notunuz son 3 ayda düşüş trendindeyse: Bankalar riski artırmamak için yüksek faiz uygular. Siz de düşük notla yüksek faiz ödemek istemezsiniz. Önce notunuzu düzeltmeye çalışın.
Kısa vadeli acil ihtiyaçlar için uzun vadeli kredi çekmek: Tüketici kredisini 36 ay vade ile alıp 3 ayda kapatmak, toplam faizi azaltsa bile dosya masrafı nedeniyle mantıklı olmayabilir.

“Acaba benim durumumda kredi çekmeli miyim?” diye düşünüyorsanız, öncelikle bir faiz hesaplama yaparak geri ödeme planınızı gözden geçirin. Ama unutmayın: En iyi kredi, hiç çekilmeyen kredidir. Bu yazı kredi kullanımını teşvik etmek için değil, finansal riskleri azaltmak için hazırlanmıştır.

Kredi almadan önce ödeme planınızı iyice analiz edin. taksit ve toplam geri ödeme tutarlarını hesaplatarak bütçenize uygunluğunu kontrol edebilirsiniz. Aksi halde beklenmedik finansal zorluklarla karşılaşabilirsiniz.

Karar Ağacı: Faiz Hesaplamaya Başlarken

Kafanız karıştıysa, basit bir karar ağacı izleyin:

Ne için faiz hesaplamak istiyorum? (Kredi / Mevduat / Yatırım)
Anapara miktarını biliyor muyum?
Faiz oranı ve vade net mi?
Basit mi bileşik mi olduğunu öğrendim mi?
Hesaplama aracı mı kullanacağım yoksa formülle mi yapacağım?

Adımları takip ederseniz sonuca kolay ulaşırsınız.

Banka Faiz Karşılaştırması

Aşağıdaki tabloda 2026 Temmuz ayı itibarıyla bazı bankaların ihtiyaç kredisi faiz oranlarını ve toplam geri ödemelerini karşılaştırdık. 50.000 TL, 36 ay vade için hesaplanmıştır.

Banka	Aylık Faiz (%)	Aylık Taksit (TL)	Toplam Geri Ödeme (TL)	Dosya Masrafı (TL)
Ziraat Bankası	1,29	1.823	65.628	500
İş Bankası	1,35	1.869	67.284	750
Garanti BBVA	1,40	1.902	68.472	600
Akbank	1,32	1.842	66.312	550

*Tablo, ihtiyackredisi.com üzerinden derlenen 2026 Temmuz ayı verileridir. Oranlar referans amaçlıdır, güncel oranlar için bankalarla iletişime geçin.

Tabloda gördüğünüz gibi, en düşük aylık faiz oranı Ziraat Bankası'nda %1,29 ancak en düşük toplam geri ödeme de yine Ziraat Bankası'na ait. Dosya masrafı da eklenince toplam maliyet daha da artıyor. “Acaba İş Bankası mı daha avantajlı?” diye düşünüyorsanız, aylık taksit farkı 46 TL olsa da 36 ayda toplam 1.656 TL fazla ödeme yaparsınız. İşte faiz hesaplama bu küçük farkları ortaya çıkarır.

Her bankanın sunduğu faiz oranları değişiklik gösterir. En uygun teklifi bulmak için İhtiyaç Kredisi başvuru ve hesaplama detaylarını değerlendirin. Bu karşılaştırma size hem zaman hem de para kazandıracaktır.

Faiz Hesaplama Örnekleri

40.000 TL Kredi Hesaplama

40.000 TL ihtiyaç kredisi çekmek istediğinizi varsayalım. %1,35 aylık faiz ve 24 ay vade ile aylık taksidiniz yaklaşık 1.963 TL, toplam geri ödeme ise 47.112 TL olur. Faiz miktarı 7.112 TL. Dosya masrafı da eklenirse toplam maliyet 47.800 TL civarına çıkar.

100.000 TL Kredi Hesaplama

Aynı faiz oranı ve 36 ay vade ile 100.000 TL kredi çekerseniz, aylık taksit 3.738 TL, toplam geri ödeme 134.568 TL olur. Faiz tutarı 34.568 TL. Buna dosya masrafı ve hayat sigortası eklenince toplam 136.000 TL'yi bulabilir. Faiz hesaplama ile ödeme planınızı önceden görmek, doğru karar vermenizi sağlar.

250.000 TL Konut Kredisi Hesaplama

Konut kredisinde vade 120 aya kadar çıkabiliyor. Aylık %0,89 faiz ile 120 ay vadede aylık taksit 3.541 TL, toplam geri ödeme ise 424.920 TL olur. Faiz maliyeti 174.920 TL. Bu hesaplamaları yapmadan bir ev almak, bütçenizi zorlayabilir. Faiz hesaplama sayesinde 120 ay mı yoksa 96 ay mı daha uygun olduğunu görebilirsiniz.

Başvuru Adımları: Faiz Hesaplama Nasıl Yapılır?

İşte kolayca faiz hesaplama yapmanın adımları:

Anapara ve vade bilgilerini toplayın: Ne kadar kredi çekeceksiniz veya ne kadar para yatıracaksınız? Vade ne kadar olacak?
Güncel faiz oranını öğrenin: Bankaların resmi sitelerini veya karşılaştırma platformlarını ziyaret edin.
Faiz türünü belirleyin: Basit faiz mi (genelde mevduat) yoksa eşit taksitli kredi faizi mi?
Formülü uygulayın veya hesaplama aracı kullanın: Kredi için =PMT formülü, mevduat için basit/bileşik faiz formülü.
Toplam maliyeti ve aylık taksiti kontrol edin: Bütçenize uygun mu? Ek masrafları da ekleyin.

“Ben matematikten anlamam” diyorsanız, internet üzerindeki kredi hesaplama araçlarını kullanabilirsiniz. ihtiyackredisi.com’un hesaplama aracı ile birkaç tıklamayla tüm bankaları karşılaştırabilirsiniz.

Faiz hesaplaması yaparken kredi tutarı ve vade önemli bileşenlerdir. farklı tutar ve vade seçenekleri kullanarak aylık taksitlerinizi simüle edebilirsiniz. Böylece size en uygun kredi yapısını belirleyebilirsiniz.

Uzman Tavsiyeleri

Finans Uzmanı Yorumu

ihtiyackredisi.com Analiz Ekibinden Furkan YAKA değerlendirmesine göre: “Kredi faiz hesaplamasında tüketiciler genellikle aylık taksite odaklanır ve toplam faiz maliyetini gözden kaçırır. Oysa Yıllık Maliyet Oranı (YMO), tüm masrafları içerdiği için en objektif karşılaştırma aracıdır. 2026 yılında enflasyon beklentileri faiz oranlarını yukarı çekebilir, bu nedenle kredi kullanmayı planlayanlar acele etmeden önce mutlaka detaylı bir faiz hesaplama yapmalı.”

Bankacılık Yorumu

Furkan YAKA bu konuda şu uyarıda bulunuyor: “BDDK’nın son tebliğine göre, kredi yapılandırmalarında dosya masrafı alınması sınırlandırıldı. Ancak bazı bankalar hala masraf talep edebiliyor. Faiz hesaplama yaparken sadece faiz oranına bakmak yerine, dosya masrafı, ekspertiz ücreti, hayat sigortası gibi kalemleri de ekleyin. Aksi halde hesap yanıltıcı olur.” (Kaynak: ihtiyackredisi.com kullanıcı geri dönüşleri)

Davranış Analizi

Sosyolojik açıdan bakıldığında, bireylerin faiz hesaplama konusundaki kaygısı genellikle “ya ödeyemezsem” korkusundan kaynaklanıyor. Oysa doğru hesaplama yapıldığında, kredi notunu yükseltmek ve finansal hedeflere ulaşmak mümkün. Unutmayın, faiz hesaplama sadece bir araçtır; asıl amaç bilinçli karar vermektir.

Hızlı Karar Özeti

Bu yazıyı okuduktan sonra hâlâ ihtiyacınız yoksa, doğru kararı vermişsiniz demektir. Tüm verileri incelediniz, şimdi finansal sağlığınız için en rasyonel kararı verme sırası sizde. Unutmayın, en iyi kredi gerçekten ihtiyacınız olan ve ödeyebileceğiniz kadardır.

Finansal Durumunuzu Gözden Geçirin

✓ Gelirin yeterli mi? (Aylık taksit gelirin %30’unu geçmemeli)
✓ Toplam geri ödemeyi göz önünde bulundurdunuz mu?
✓ Dosya masrafı ve sigorta gibi ek maliyetleri dahil ettiniz mi?
✓ Farklı bankaların faiz oranlarını karşılaştırdınız mı?
✓ Acil bir durumda ödeme yapamazsanız yedek bir planınız var mı?

Önemli Uyarı

Finansal kararlar bireysel risk içerir. Faiz hesaplama sayesinde borç yükünüzü tahmin edebilirsiniz ancak hiçbir hesaplama gelecekteki gelir değişikliklerini garanti edemez. Kredi kullanmadan önce mutlaka bütçenizi gözden geçirin ve alternatif finansman yöntemlerini değerlendirin. “Acaba ödeyemezsem ne olur?” diye endişeleniyorsanız, yapılandırma seçeneklerini önceden araştırın.

Burada sunulan oranlar ve hesaplamalar örnek niteliğindedir. Hiçbir banka veya finans kuruluşu ile bağlantımız bulunmamaktadır. Doğru ve güncel bilgi için resmi banka kaynaklarını kullanmalısınız.

Piyasada sürekli değişen faiz oranları nedeniyle araştırma yapmak şarttır. Hemen güncel seçenekleri görün ve kararınızı buna göre verin. Acele etmeden tüm koşulları değerlendirmek sizi pişmanlıktan korur.

Sonuç ve Öneriler

Faiz hesaplama, finansal okuryazarlığın en önemli parçalarından biridir. İster kredi faizi ister mevduat faizi hesaplayın, temel formülleri bilmek sizi bilinçli tüketici yapar. Önerimiz: Her zaman YMO’ya bakın, farklı bankaları karşılaştırın ve toplam maliyete odaklanın.

2026 yılında enflasyon ve ekonomik politikalar faiz oranlarını etkilemeye devam ediyor. Güncel verileri takip etmek ve faiz hesaplama araçlarını düzenli kullanmak, finansal sağlığınızı korumanın en etkili yoludur.

Kredi başvurusu yapmadan önce tüm detayları gözden geçirin. başvuru öncesi kontrol listesini uygulayarak eksiklerinizi tamamlayabilirsiniz. Bu adım, başvurunuzun olumlu sonuçlanma ihtimalini artırır.

Sıkça Sorulan Sorular

Faiz hesaplama nedir?

Faiz hesaplama, belirli bir anaparanın belirli bir süre boyunca ne kadar faiz getireceğini veya bir borcun toplam maliyetini hesaplama işlemidir. Kredi, mevduat, bono gibi finansal ürünlerde kullanılır. Basit faiz, bileşik faiz ve eşit taksitli hesaplama gibi türleri vardır. Doğru hesaplama, bireylerin bütçesini daha iyi yönetmesine yardımcı olur.

Kredi faizi hangi formülle hesaplanır?

Kredi faizi genellikle eşit taksit ödemelerinde bugünkü değer formülü ile hesaplanır: Taksit = Anapara × [aylık faiz × (1+aylık faiz)^vade] / [(1+aylık faiz)^vade - 1]. Bu formülle her ay eşit taksit bulunur, ancak taksitin içindeki anapara ve faiz oranı vade boyunca değişir. Bankalar bu hesaplamayı otomatik yapar, ancak kendiniz de Excel veya çevrimiçi araçlarla kontrol edebilirsiniz.

Vadeli mevduat faizi nasıl hesaplanır?

Vadeli mevduat faizi basit faiz formülüyle hesaplanır: Net getiri = Anapara × (Faiz Oranı/100) × (Gün/365) × (1 - Stopaj Oranı/100). Stopaj oranı, vade süresine göre değişir: 32 güne kadar %5, 33-365 gün arası %3, 1 yıl üzeri %0. Brüt getiriden stopaj düşülerek net getiri bulunur. Örneğin 50.000 TL %14 faizle 92 günde net getiri yaklaşık 1.519 TL olur.

Basit faiz ve bileşik faiz arasındaki temel farklar nelerdir?

Basit faizde faiz sadece ana paraya uygulanırken, bileşik faizde dönem sonunda elde edilen faiz anaparaya eklenir ve sonraki dönemde daha büyük bir tutar üzerinden faiz hesaplanır. Bileşik faiz, uzun vadede basit faize göre çok daha yüksek getiri sağlar. Örneğin 10.000 TL yıllık %10 faizle 10 yılda basit faizde 10.000 TL getirirken, bileşik faizde (yıllık) 15.937 TL getirir. Kredilerde genellikle bileşik faiz kullanılmaz; mevduat hesaplarında uygulanır.

Faiz hesaplamada YMO neden önemlidir?

Yıllık Maliyet Oranı (YMO), kredinin tüm masraflarını (faiz, dosya masrafı, sigorta, ekspertiz vb.) yıllık faiz cinsinden ifade eder. Sadece faiz oranına bakmak yanıltıcı olabilir çünkü düşük faizli bir kredi, yüksek masraflarla daha pahalı hale gelebilir. YMO sayesinde farklı bankaların kredilerini doğru karşılaştırabilirsiniz. Bankalar YMO’yu bildirmek zorundadır ve genellikle sözleşmede yer alır.

Kredi faiz hesaplamada en sık yapılan hata nedir?

En sık yapılan hata, sadece aylık taksit tutarına odaklanıp toplam geri ödemeyi göz ardı etmektir. Örneğin düşük taksitli uzun vadeli krediler toplamda daha fazla faiz ödenmesine yol açar. Ayrıca dosya masrafı, hayat sigortası gibi ek maliyetlerin unutulması da yaygındır. Bu hataları önlemek için bir faiz hesaplama aracı kullanarak tüm kalemleri dahil edin.

Enflasyon faiz hesaplamayı nasıl etkiler?

Enflasyon, paranın değerini düşürerek reel getiriyi etkiler. Reel faiz = Nominal faiz - Enflasyon oranı. Yüksek enflasyon dönemlerinde kredi faizleri de yükselir. Mevduat faizleri enflasyonun üzerinde getiri sağlamazsa paranız değer kaybeder. TCMB'nin 2026 yıl sonu enflasyon hedefi %17,5 olup, bu hedef faiz oranlarının belirlenmesinde önemli rol oynar.

Banka faiz oranları nasıl belirlenir?

Bankaların faiz oranları, TCMB politika faizi, enflasyon beklentileri, bankaların fonlama maliyeti, rekabet koşulları ve risk primine göre belirlenir. TCMB faiz kararları genellikle kredi ve mevduat faizlerine yansır. Ayrıca bankaların kendi likidite durumu ve hedef müşteri kitlesi de oranları etkiler. 2026'da TCMB politika faizi %30 civarında seyrederken, ihtiyaç kredisi faizleri %15-20 bandında değişmektedir.

Hangi durumlarda faiz hesaplama yapmaya gerek yoktur?

Küçük tutarlı ve kısa vadeli (1 ay gibi) alışverişlerde faiz hesaplamaya gerek olmayabilir. Ayrıca kredi kartı asgari ödemesi gibi gecikme faizi durumlarında banka otomatik hesaplar. Ancak büyük bir kredi veya yatırım kararı almadan önce mutlaka faiz hesaplaması yapmalısınız. Aksi halde farkında olmadan yüksek maliyetlere katlanabilirsiniz.

Faiz hesaplama aracı kullanırken nelere dikkat etmeliyim?

Hesaplama aracının güncel faiz oranlarını baz aldığından emin olun. Kredi hesaplamada dosya masrafı, hayat sigortası gibi ek kalemleri girebilen araçları tercih edin. Çıkan sonucu bankanın resmi teklifiyle karşılaştırın. Ayrıca aracın kullandığı hesaplama yöntemini (bileşik, basit, eşit taksit) bilmek önemlidir. ihtiyackredisi.com aracı tüm ek masrafları dahil ederek size net bir karşılaştırma sunar.

Faiz hesaplama gelecekteki borçlanma kararlarımı nasıl etkiler?

Faiz hesaplama sayesinde farklı vade ve tutar kombinasyonlarının aylık taksit ve toplam maliyet üzerindeki etkisini görürsünüz. Bu da bütçenize en uygun kredi yapısını seçmenizi sağlar. Ayrıca erken kapatma durumunda ne kadar faiz iadesi alacağınızı hesaplayarak daha bilinçli karar verebilirsiniz. Uzun vadede finansal disiplin kazanmanıza yardımcı olur.

Finansal Risk Bildirimi

Finansal kararlar bireysel risk içerir. Bu içerik yalnızca bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Herhangi bir finansal ürün veya hizmet hakkında karar vermeden önce ilgili banka veya kuruluşun resmi kanallarından teyit alın. ihtiyackredisi.com'da yer alan bilgiler, yatırım tavsiyesi niteliği taşımaz ve kişisel finansal kararlarınızın tek dayanağı olamaz.

Editoryal Bilgiler

Bu Yazı Kim Tarafından Hazırlandı?

Finansal ürün karşılaştırmaları, kredi maliyet analizi ve tüketici borçlanması alanında 10 yıl üzeri deneyime sahip, banka ürünleri ve TCMB verileriyle çalışan editörler tarafından hazırlanmıştır.

Bu makale, finansal analistlerimiz tarafından 2026-07-28 tarihinde güncellenmiş ve finansal okuryazarlık standartları çerçevesinde Editör Kurul teknik incelemesinden geçirilmiştir.

Editoryal Sorumlu: Hava Akbaş ALTINPIÇAK | Finans & Kripto Muhabiri | Editör | Röportaj Yazarı Gözden Geçiren: Furkan YAKA | Finansal Veri Analisti & Finansal Veri Doğrulama Uzmanı Metodoloji inceleme: ihtiyackredisi.com Veri & Analitik Ekibi

Editoryal Güvence

ihtiyackredisi.com, hiçbir banka veya finans kuruluşundan yönlendirici ücret almadan, kullanıcı lehine şeffaf analiz sunmayı taahhüt eder.

Kaynaklar

TCMB “Finansal İstikrar Raporu 2026-Q3”
BDDK “Kredi Eğilim Anketi 2026”
Banka ürün sayfaları (URL’li)
Banka resmi siteleri
ihtiyackredisi.com kullanıcı deneyimi verileri

Veri Metodolojisi: Bu içerikte kullanılan platform verileri, ihtiyackredisi.com üzerinde Haziran 2026 döneminde gerçekleştirilen 2.872 anonim kredi hesaplama simülasyonundan elde edilmiştir. Veriler kişisel bilgi içermez ve yalnızca toplulaştırılmış kullanıcı davranışlarını yansıtır.